‘Mae darllen yn ei chefnogi’n emosiynol, yn cefnogi ei lles corfforol a meddyliol, ac yn ei helpu i ddeall pam mae hi gyda ni’

Debbie: ​“Roeddwn i’n darllen y llyfr ges i gan BookTrust i Dora, sef Not All Heroes Wear Capes [gan Ben Brooks, darluniau gan Nigel Baines]. Mae’n sôn am bobl sy’n gwneud pethau anhygoel i bobl eraill. 

“Roedden ni’n eistedd ac yn darllen, yn dod at ddiwedd pennod, ac fe edrychodd hi arna’ i a dweud: 

‘Wel, rwyt ti’n arwr, on’d wyt ti? Oherwydd fe wnes di fy nghymryd i mewn a doedd dim angen i ti wneud hynny.’ 

“Fe ddywedais i: ​‘Na, ond fe welson ni’r ferch fach yma oedd yn eithaf ofnus ac roedd angen rhywun arni i’w charu, ac roedden ni eisiau gwneud hynny i ti.’ 

“Ac fe ddywedodd hi: ‘’Wel, ti ac Ewythr Francis yw fy arwyr heb fantell te?’ 

“Fe wnaeth hi roi hynny i gyd at ei gilydd o ddarllen y llyfr hwnnw. Y ffaith bod hynny wedi dod oddi wrthi hi, er gwaethaf ei hanableddau datblygiadol a deallusol, ac wedyn ei bod hi wedi mynegi’r meddyliau hynny, dyna beth wnaeth e’ hyd yn oed yn fwy arbennig i fi. 

“Ac fe ddaeth y cyfan o’r un llyfr hwnnw. Felly diolch.” 

Francis: ​“Mae angen i ni roi sicrwydd i Dora o hyd weithiau: ​‘Rwyt ti’n ddiogel yma.’ Mae hi’n gwybod bod ei mam enedigol yn byw’n eithaf agos. Mae hi’n siŵr bod ei mam yn gallu ei chlywed hi’n siarad, ac mae’n rhaid i ni roi llawer o sicrwydd iddi. Mae llyfrau wir yn helpu gyda hynny.” 

Debbie: ​“Rydyn ni’n rhoi sicrwydd iddi ac yn dweud wrthi bod y pethau hynny wedi digwydd, ydyn, ond ei bod hi yma nawr a’i bod hi’n ddiogel a dydy’r pethau hynny ddim yn mynd i ddigwydd eto. Mae llyfrau yn ein helpu i gael y sgyrsiau hynny. 

“Mae’r llyfr rydyn ni’n ei ddarllen nawr yn sôn am banda a’i ffrind, draig fach. Maen nhw’n teithio i fannau newydd, mae’n rhaid iddyn nhw wynebu caledi a stormydd. 

“Er bod gan Dora anableddau deallusol, mae hi’n gallu nodi darnau a dweud: ​’Wel, mae hynny’n debyg i fi, on’d yw e? Oherwydd rwy’n cael y breuddwydion drwg yna.’ 

“Ac fe fydda’ i’n dweud wrthi: ​‘Mae Ewythr Francis a fi, rydyn ni fel y panda. Rydyn ni’n mynd i ofalu amdanat ti ac rydyn ni’n mynd i wneud yn siŵr dy fod di’n goroesi’r storm honno’n ddiogel. Ac mae hi’n dweud: 

‘Ie, galla’ i weld hynny.’ 

Francis: ​“Mae yna lawer o wahanol ddamcaniaethau ar niwroamrywiaeth, pam mae plentyn yn gweithio yn y ffordd hon, a beth sy’n ei yrru. Ond does yr un plentyn yn ffitio ym mhob bocs. Rydych chi’n rhoi cynnig ar yr holl strategaethau bach hyn ac os nad ydyn nhw’n gweithio, rydych chi’n symud ymlaen.” 

Francis: ​“Mae hi’n hoffi dewis llyfr. Bydd hi’n darllen tudalen, bydda’ i’n darllen tudalen, rydyn ni’n tywyllu’r goleuadau yn ei hystafell wely ac yn ei gwneud yn fwy ymlaciol. Weithiau, rwy’n dal i ddarllen y llyfr ac mae hi’n cysgu. 

Debbie: ​“Oherwydd bod Francis yn gweithio i ffwrdd yn eithaf aml, rwy’n gadael iddo gael yr amser yna gyda hi i ddarllen cyn amser gwely. Mae’n rhoi’r sicrwydd hwnnw iddi fod Ewythr Francis yn mynd i ffwrdd, ydy, ond ei fod yn dychwelyd. Mae’n bwysig [ar gyfer] ei hymlyniad, (mae hi’n ei alw’n dad) a’r amser yna rhwng tad a merch. Yn syml, darllen llyfrau a rhannu straeon gyda’i gilydd. 

“Mae’r holl brofiad o gael Dora gyda ni ac o ddod o hyd i lyfrau da sy’n ei chefnogi wedi newid fy marn am ddarllen yn llwyr. 

“Mae’n ymwneud â mwy na dysgu sut i ddarllen fel bod ganddi’r sgil honno. Mae darllen yn ei chefnogi’n emosiynol. Mae’n ei chefnogi’n gorfforol, mae’n cefnogi ei lles meddyliol, mae’n ei helpu i ddeall pam mae hi gyda ni, a’i hymlyniad i’r teulu newydd yma, teulu y mae hi’n mynd i fod yn rhan ohono. Mae hynny wedi ehangu fy marn am sut all llyfrau chwarae rhan fawr ym mywyd rhywun.”