Am y ddwy flynedd ddiwethaf, defnyddiodd Llyfrgelloedd Dinas Nottingham ein rhaglen Amser Stori BookTrust i dreialu digwyddiadau adrodd straeon mewn dwy lyfrgell wahanol. Gofynnwyd i ddau lyfrgellydd am yr effaith y maent wedi’i gweld
Hannah Clover, Llyfrgell Ganolog Nottingham, Delwedd: Mae’r Llyfrgell Ymlaen
Pan agorodd llyfrgell Ganolog Nottingham ei drysau yng nghanol dinas Nottingham yn 2023 – gydag ardal drochi, newydd sbon i blant – roedd Hannah Clover, Uwch-gynghorydd Cwsmeriaid Llyfrgell, eisiau ei gwneud yn “un o’r llyfrgelloedd plant gorau yn y byd”.
Y weledigaeth oedd datblygu ei rhaglen o ddigwyddiadau llyfrgell ar gyfer y gymuned leol – gan gynnwys amser stori rheolaidd. Ac roedd bod yn rhan o Amser Stori BookTrust yn gyfle delfrydol i sefydlu hyn o’r dechrau.
Mae llyfrgelloedd sy’n cymryd rhan yn Amser Stori BookTrust yn cael llyfrau sydd wedi cyrraedd y rhestr fer arbennig ar gyfer plant dan bump oed, ac adnoddau ar gyfer creu eu profiadau rhyngweithiol a chofiadwy eu hunain i deuluoedd sy’n eu cadw’n dychwelyd i’w llyfrgell leol, gan gynnwys sticeri a thystysgrifau am ymuno â’r sesiynau.
“Roedden ni’n gobeithio y byddai Amser Stori BookTrust yn ein helpu ni i gael gwell dealltwriaeth o’r hyn yr oedd ein hymwelwyr ei eisiau,” meddai Hannah. “Roeddwn i hefyd eisiau helpu staff o’r tu allan i ardal y plant i deimlo’n fwy cyfforddus yn cyflwyno amseroedd stori i deuluoedd, a all deimlo’n frawychus.”
Dysgu beth mae teuluoedd lleol ei eisiau o’u llyfrgell
Am bum sesiwn wythnosol, darllenodd Hannah a’i thîm un o lyfrau Amser Stori BookTrust yn Llyfrgell Ganolog Nottingham. Rhannodd y staff straeon a rhigymau gyda’r teuluoedd a fynychodd, a lluniwyd gweithgareddau crefft sy’n gysylltiedig â phob un o deitlau Amser Stori BookTrust.
“Roedd Amser Stori BookTrust yn ddefnyddiol ar gyfer dewis y llyfrau gorau ar gyfer amser stori mewn llyfrgell,” meddai Hannah. “Roedd teuluoedd wir yn ymgysylltu ag agwedd cyflawniad Amser Stori BookTrust, fel y sticeri a’r tystysgrifau.”
Dywedodd rhieni wrthym hefyd eu bod yn hoffi cael rhywbeth roeddent wedi’i wneud y gallent fynd adref ag ef wedyn. Rwy’n cofio un ferch fach a ddaeth i Amser Stori BookTrust. Roedd hi’n gofyn o hyd: ‘Pryd fydd yr un nesaf o’r rhain?’ Mae ganddi gasgliad gartref o’r crefftau a wnaeth o hyd. Rydw i wedi’i gweld hi yn y llyfrgell yn llawer mwy rheolaidd byth ers hynny.
Hannah Clover, Uwch Gynghorydd Cwsmeriaid y Llyfrgell, Llyfrgelloedd Dinas Nottingham
Mae Hannah yn dweud: “Yn ogystal â’r llyfrau a’r sticeri, roedd cael rhywbeth roedden nhw wedi’i wneud eu hunain yn wirioneddol dda ar gyfer adeiladu’r cysylltiad wythnos wrth wythnos a chofio pob stori. I blant, maen nhw’n mynd adref gyda rhywbeth maen nhw wedi’i gyflawni, ac mae’r cysylltiad â’r straeon yn gryf.”
Lledaenu’r neges am Amser Stori BookTrust
Yn 2024, yn dilyn llwyddiant Amser Stori BookTrust yn Llyfrgell Ganolog Nottingham, defnyddiodd Cynghorydd Cwsmeriaid y Llyfrgell, David Beer, y rhaglen fel cyfle i dreialu sesiynau amser stori rheolaidd yn Llyfrgell The Meadows yn Nottingham – a ddathlodd ei phen-blwydd yn 100 oed yn ddiweddar.
“Mae gan ardal y Meadows naws gymunedol gref,” meddai David. “Mae llawer o bobl sydd newydd ddod i fyw yn y DU yn y pen draw yn byw mewn tai gerllaw, felly mae’r hyn sydd gan y ddinas i’w gynnig yn newydd iddyn nhw.”
I hyrwyddo lansiad Amser Stori BookTrust yn Llyfrgell The Meadows, sylwodd David fod lledaenu’r gair ar lafar yn effeithiol, yn ogystal â phosteri Amser Stori BookTrust.
“Roedd cael y deunyddiau BookTrust i sbarduno BookTrust yn gweithio’n dda,” meddai. “Gosodais bosteri o gwmpas yr ardal i ysgolion, canolfannau cymunedol, caffis, a’r siop pysgod a sglodion leol.
“Mae gennym ganolfan i deuluoedd wrth ymyl y llyfrgell, felly es i draw i gael sgwrs gyda nhw am Amser Stori BookTrust. Erbyn hyn rydym wedi meithrin cydberthynas â’r ganolfan, a bydd yn hyrwyddo digwyddiadau’r llyfrgell yn y dyfodol. Ar gyfer ein sesiwn Amser Stori BookTrust gyntaf yn The Meadows, roedd tua 50 o bobl yn bresennol.”
Cefnogi creadigrwydd plant drwy amser stori
Er mwyn gwasanaethu ei chymuned leol orau, cynhaliodd Llyfrgell The Meadows Amser Stori BookTrust am bum sesiwn wythnosol am 3.45pm, fel bod teuluoedd yn gallu dod draw ar ôl ysgol.
“Cawsom deuluoedd gyda llawer o frodyr a chwiorydd o wahanol oedrannau, felly byddem yn defnyddio pob un o lyfrau Amser Stori BookTrust fel ein sylfaen, yna’n dewis pedair neu bum stori gysylltiedig, gan eu hanelu at wahanol lefelau oedran,” meddai David.
“Roedd sticeri Amser Stori BookTrust yn llwyddiant ysgubol. Roedd teuluoedd yn mwynhau’r posibilrwydd o greu’r llyfr sticeri yn fawr iawn.
Roedd cryn dipyn o siom pan wnaethom ni orffen straeon Amser Stori BookTrust – felly gwnaethom ni barhau â’r sesiynau, oherwydd bod pobl eisiau parhau i gofnodi’r hyn roeddent yn ei ddarllen.”
Mae David yn ychwanegu: “Wedi ein hysbrydoli gan Amser Stori BookTrust yn Llyfrgell Ganolog Nottingham, roeddem eisiau defnyddio llinyn y straeon i geisio trafod moeseg neu syniad gyda’r plant, wedyn defnyddio hynny mewn crefftau thematig ymarferol.
Ar gyfer Into The Wild[gan Thomas Docherty], gwnaethom anifeiliaid peg, lle roedd plant yn gallu creu anifeiliaid gwahanol o’r stori neu rai dychmygol. Ac ar gyfer Whisper, Shout, Let It Out [gan Madhvi Ramani, â darluniau gan Anuska Allepuz], gwnaethom ffigurau ffyn allan o lanhawyr pibelli a rhoi swigod siarad iddynt, gan ddweud pethau roedd y plant yn eu hoffi amdanynt eu hunain neu bethau cadarnhaol y byddent yn eu dweud wrth bobl eraill.”
Mae David yn tynnu sylw at y cysylltiad rhwng amseroedd stori a meithrin creadigrwydd. “I blant, mae’r gweithgareddau crefft hyn ar ôl amseroedd stori yn ymwneud â chymryd ysbrydoliaeth, syniadau neu ddelweddau o’r stori, yna dod â’r rheini i rywbeth y gallant ei gynhyrchu’n gorfforol, a rhoi eu lleisiau personol eu hunain ynddo.”
“Mae hefyd yn ymwneud â darganfod sut y gallent fynegi eu hunain – boed hynny’n frasluniau ar dudalen, neu liw’r gleinyn adlewyrchol maen nhw am ei ludo ymlaen. Rwy’n credu bod effaith gylchol – maen nhw’n clywed y stori, yn defnyddio’u dychymyg, yn creu rhywbeth, a gyda lwc bydd hynny’n cylchu’n ôl ac yn digwydd eto gyda’r stori nesaf.”
Hybu hyder rhieni i rannu straeon
“Roedd sawl teulu a barhaodd i fynychu a lledaenu’r neges, gan ddod â mwy o bobl a mwy o blant i mewn,” meddai David. “Roeddent yn eiriolwyr mawr. Gydag amseroedd stori, mae’n ymwneud ag ymgysylltu â rhieni. Gall eu helpu i weld ochr ddifyr darllen.
Mae David yn ychwanegu: “Ar ôl sesiynau Amser Stori BookTrust, es i lawr i Lyfrgell The Meadows ar gyfer ei phen-blwydd yn 100 oed. Roedd un o’r rhieni o’r sesiynau yn eistedd yno gyda thorf o blant o’i chwmpas, a oedd wedi ymgasglu i wrando ar y stori yr oedd hi’n ei darllen. Rydw i wedi’i gweld hi a’i theulu’n dod i mewn i’r Llyfrgell Ganolog hefyd, ac yn eistedd i lawr gyda’i gilydd i ddarllen yn uchel. Mae rhieni eraill yn dod i mewn nawr ac yn adrodd straeon yn y fath fodd fel eu bod yn casglu grwpiau o blant o’u cwmpas. Mae’n braf iawn gweld hynny.”
Gwaddol Amser Stori BookTrust yn Llyfrgelloedd Nottingham
Dywed Hannah: “Yn dilyn yr hyn a wnaethom gydag Amser Stori BookTrust, mae gennym sesiynau amser stori wythnosol yn Llyfrgell Ganolog Nottingham erbyn hyn. Yn ystod gwyliau’r ysgol, rydym hefyd yn trefnu bod amseroedd stori yn cynnwys sesiynau crefft. Gwnaeth Amser Stori BookTrust ein helpu i ddeall yn iawn yr hyn y gallem ei wneud a beth weithiodd yn dda.
Mae David yn ychwanegu: “Erbyn hyn, rydym yn gallu dod ag arbenigwyr iaith arwyddion i mewn i gefnogi ein sesiynau amser stori rheolaidd.
Heb lwyddiant sesiynau Amser Stori BookTrust, ni fyddai hynny wedi bod yn opsiwn. Y ffaith ein bod ni bellach yn dod ag artistiaid adrodd straeon i mewn, mae gennym awduron yn dod i mewn – mae’r cyfan wedi’i greu o’r sesiynau Amser Stori BookTrust hynny.”
